مجتمع درمانی تخصصی آهنگ سلامتی
شما اینجا هستید :
آهنگ سلامتی
->
کلینیک ها >
کلینیک تخصصی فیزیوتراپی >
بخش الکتروتراپی >
تحریکات الکتریکی >
FES >
FES
FES مخفف عبارت Functional Electrical Stimulation به معنی «تحریک الکتریکی عملکردی» است.
این روش یکی از تکنیکهای معمول فیزیوتراپی و توانبخشی عصبی محسوب میشود و هدف اصلی آن فعالسازی عضلات ضعیف یا فلجشده برای بهبود عملکرد حرکتی است.در FES، جریان الکتریکی کنترلشدهای از طریق الکترودهایی که روی پوست قرار میگیرند، به اعصاب حرکتی منتقل میشود تا باعث انقباض عضلات شود. این انقباضها بهگونهای برنامهریزی میشوند که حرکات عملکردی مانند راه رفتن، گرفتن اشیا یا صاف کردن زانو را شبیهسازی کنند.
FES یک روش غیرتهاجمی و ایمن است و نقش بسیار مهمی در بازتوانی بیماران با مشکلات عصبی دارد.
🌟تفاوت FES با TENS چیست؟
اگرچه هر دو روش از جریان الکتریکی استفاده میکنند، اما هدف آنها متفاوت است:
TENS بیشتر برای کاهش درد به کار میرود.
FES برای فعالسازی عضلات و بهبود حرکت و عملکرد.
در FES، جریان الکتریکی قویتر و هدفمندتر است و مستقیماً باعث انقباض عضله میشود، در حالی که TENS عمدتاً اعصاب حسی را تحریک میکند.
🌟FES چگونه عمل میکند؟
در شرایطی مانند سکته مغزی یا آسیب نخاعی، ارتباط بین مغز و عضله دچار اختلال میشود. FES با تحریک مستقیم عصب حرکتی، این مسیر را بهصورت مصنوعی فعال میکند.
مکانیسمهای اصلی FES شامل موارد زیر است:
✅۱. ایجاد انقباض عضلانی هدفمند؛تحریک الکتریکی باعث انقباض عضلهای میشود که فرد قادر به فعالسازی ارادی آن نیست یا قدرت کافی ندارد.
✅۲. کمک به یادگیری مجدد حرکات؛تکرار انقباضهای عملکردی باعث میشود مغز بهتدریج دوباره الگوی حرکتی صحیح را یاد بگیرد (Neuroplasticity).
✅۳. پیشگیری از تحلیل عضلات ؛در بیماران کمتحرک یا فلج، FES از آتروفی عضلانی جلوگیری کرده و قدرت عضله را حفظ میکند.
🌟 FES در چه بیمارانی کاربرد دارد؟
FES بیشتر در بیماران دارای مشکلات عصبی و حرکتی استفاده میشود، از جمله:
✅بیماران دچار سکته مغزی
✅آسیبهای نخاعی
✅فلج مغزی
✅آسیبهای مغزی (TBI)
✅افتادگی پا (Foot Drop)
✅ضعف شدید عضلات اندامها
✅بیماران مبتلا به بیماریهای نورولوژیک خاص (طبق نظر فیزیوتراپیست)
✅ یکی از کاربردهای رایج FES، کمک به بهبود راه رفتن در بیماران سکته مغزی و افرادی است که دچار افتادگی پنجه پا هستند.
🌟 FES چگونه به بهبود راه رفتن کمک میکند؟
در برخی بیماران، عضلاتی که مسئول بالا آوردن پنجه پا هستند بهخوبی عمل نمیکنند.در FES، تحریک الکتریکی دقیقاً در زمان مناسبِ راه رفتن اعمال میشود تا:
🔹پنجه پا بالا بیاید.
🔹الگوی راه رفتن اصلاح شود.
🔹خطر زمین خوردن کاهش یابد.
این کار باعث میشود بیمار راه رفتن ایمنتر و طبیعیتری را تجربه کند.
🌟هر جلسه FES چقدر طول میکشد؟
مدت زمان هر جلسه FES معمولاً بین ۲۰ تا ۴۵ دقیقه است و بسته به موارد زیر تنظیم میشود:
🔹نوع آسیب عصبی
🔹هدف درمان (قدرت، هماهنگی یا عملکرد)
🔹میزان تحمل بیمار
در بسیاری از موارد، FES همراه با تمریندرمانی فعال انجام میشود تا اثر درمانی آن افزایش یابد.
🌟احساس بیمار هنگام استفاده از FES چگونه است؟
بیمار هنگام استفاده از FES معمولاً موارد زیر را احساس میکند:
🔹انقباض مشخص عضله
🔹کشش یا فشار ملایم
🔹حرکت غیرارادی اندام
این احساس طبیعی است و نباید دردناک باشد. شدت جریان کاملاً قابل تنظیم بوده و توسط فیزیوتراپیست کنترل میشود.
🌟آیا FES عوارض یا خطر دارد؟
FES روشی ایمن است، اما در برخی شرایط باید با احتیاط یا منع مصرف استفاده شود، از جمله:
🔴افراد دارای پیسمیکر قلبی
🔴وجود زخم باز یا عفونت پوستی در محل الکترود
🔴زنان باردار (در برخی نواحی)
🔴افراد مبتلا به صرع (با نظر پزشک)
به همین دلیل، استفاده از FES حتماً باید پس از ارزیابی دقیق و تحت نظر فیزیوتراپیست انجام شود.
🌟آیا FES بهتنهایی کافی است؟
در اغلب موارد، خیر. بهترین نتایج زمانی حاصل میشود که FES در کنار موارد زیر استفاده شود:
تمریندرمانی تخصصی
آموزش حرکتی
تمرینات تعادلی و عملکردی
درمانهای دستی در صورت نیاز
FES ابزاری قدرتمند برای کمک به بازتوانی است، اما جایگزین تمرین فعال بیمار نمیشود.
🌟تفاوت FES کلینیکی با دستگاههای خانگی
برخی دستگاههای FES خانگی وجود دارند، اما استفاده مؤثر از آنها نیازمند:
تنظیم دقیق زمانبندی تحریک ، انتخاب صحیح عضله هدف ،هماهنگی با حرکت عملکردی ،به همین دلیل شروع درمان با FES باید در کلینیک فیزیوتراپی انجام شود و در صورت لزوم، ادامه آن در منزل با آموزش تخصصی صورت گیرد.
🌟 جمعبندی
FES یکی از روشهای مؤثر و علمی در فیزیوتراپی و توانبخشی عصبی است که با تحریک الکتریکی هدفمند، به بهبود عملکرد عضلات، حرکت و استقلال بیماران کمک میکند. این روش نقش مهمی در بازآموزی حرکتی، جلوگیری از تحلیل عضلات و افزایش کیفیت زندگی بیماران دارد.برای ارزیابی تخصصی و انتخاب روش درمانی مناسب، میتوانید با ما در ارتباط باشید.جهت رزرو وقت و مشاوره کلیک کنید.